فرهنگی

دبیرسیاقی، سرو سرسبز زبان پارسی

دبیرسیاقی، سرو سرسبز زبان پارسی

نام بلند سیدمحمد دبیرسیاقی یادآور شکوه بالا بلندان فرهنگ ایران است. برآمدن و پرورده‌ شدن در خاندانی نژاده و اصیل که بیش از چهارصد سال در امور دینی و دیوانی و هنری خدمت کرده‌اند.

نام بلند سیدمحمد دبیرسیاقی یادآور شکوه بالا بلندان فرهنگ ایران است. برآمدن و پرورده‌ شدن در خاندانی نژاده و اصیل که بیش از چهارصد سال در امور دینی و دیوانی و هنری خدمت کرده و برخی از آنان همچون: ملامحمد رفیعای واعظ شاعر پرآوازه معاصر، صائب و وحید، حاج سید محمد خوشنویس، محمد یحیی قزوینی صاحب ترجمان اللغه، حاج ملاعبدالوهاب دارالشفایی نخستین متولی مسجد سلطانی قزوین از شهرت بیشتری برخوردارند؛ آشنایی دیرین خانوادگی با علامه علی‌اکبر دهخدا و زنده یاد سعید نفیسی، آموختن در کودکی و نوجوانی از معلمان فرهیخته‌ای همچون مرحوم عبادالله رزبان از مجاهدان آزاده مشروطیت و مرحوم غلامرضا خان شمس فرزند شمس العلماء عبدالرب آبادی قزوینی؛ درک محضر دانشوران ارجمندی مانند ملک الشعرای بهار، احمد بهمنیار، علی‌اصغر حکمت شیرازی، دکتر غلامحسین صدیقی، دکتر ولی‌الله خان نصر، دکتر محمد مقدم، سید محمدتقی مدرس رضوی و… در دانشگاه تهران؛ همکاری مستمر و مستقیم ۹ ساله با دهخدا؛ همنشینی با بزرگان تاریخ و فرهنگ معاصر؛ هوشمندی، ادب‌ورزی و آداب‌دانی، قناعت، آزادگی و فروتنی و متانت ذاتی از وی چهره‌ای بی‌نظیر ساخته است. به دیگر سخن اگر بگوییم او نماد نسلی است که تکرار نخواهد شد گزافه نخواهد بود.
دبیرسیاقی را پس از علی اکبر دهخدا در کنار استادان فقید دکتر محمد معین و دکتر سید جعفر شهیدی از ارکان چهارگانه لغتنامه می‌دانند. چیرگی شگفت‌آور او بر جهان واژگان هم از نظر تبارشناسی لغات و هم دگرگونی‌های معنایی در طول زمان زبانزد است و از همین رو به‌دنبال پایان یافتن تألیف لغتنامه دهخدا به بنیانگذاری لغتنامه فارسی همت گماشته که بر اساس مطالعه و تجربه ارزنده‌اش با شیوه‌نامه‌ای علمی و سنجیده در دست تهیه است و مؤسسه لغتنامه دهخدا به چاپ جزوات پیاپی آن مبادرت می‌کند.
دبیر سیاقی بیش از نیم قرن به تدریس زبان و ادب فارسی در دانشگاه‌های داخل و خارج از جمله شهید بهشتی، عین الشمس قاهره، دانشگاه پکن، بین‌المللی قزوین و… پرداخته است. تصحیح بسیاری از متون مهم ادب و فرهنگ ایران مانند: دیوان‎های منوچهری دامغانی، فرخی سیستانی، عنصری بلخی، لامعی گرگانی، شاه داعی شیرازی، شاهنامه فردوسی، سفرنامه ناصرخسرو، نزهه القلوب حمدالله مستوفی، لغت فرس اسدی طوسی، مجمع الفرس سروری کاشانی، غیاث اللغات، بخش‌هایی از جامع التواریخ، تذکره الملوک، ملخص اللغات خطیب کرمانی، ترجمان القرآن جرجانی، مقالات عباس اقبال آشتیانی، دیوان و خاطرات دهخدا، یادداشت‌های روزانه مرحوم علی اصغر حکمت و… که از یکصد و چهل جلد فراتر رفته و نگارش بیش از دویست مقاله علمی بخشی از کارنامه پربار مکتوب او را تشکیل می‌دهد. بی‌گمان شاهنامه‌پژوهی معاصر با نام وی گره خورده است. دامنه تصحیح، شرح و بِه‌گزینی شاهنامه و متون شاعران و نویسندگان هم روزگار فردوسی و حماسه‌سرایان پس از او در آثار دبیرسیاقی برجستگی ویژه‌ای دارد.
دلبستگی وی به زادگاهش قزوین خود حکایتی دیگر است. او افزون بر تألیف و انتشار کتاب‌ها و مقالات ارزشمند درباره قزوین و دانشوران آن، در سال ۱۳۷۳ با فروختن خانه شخصی خود در زعفرانیه تهران به شهر میرعماد و دهخدا و عارف بازگشت و کتابخانه‌ای در شهر محمدیه قزوین دایر کرد. از آن روزگار، خانه او و کتابخانه غنی و بی‌نظیرش به روی پژوهشگران و جوانان و دانشگاهیان آغوش گشوده‌اند. در زمانه کهنسالی (دهه هشتم و نهم عمرش) که نیازمند آرامش و استراحت است هیچ‌گاه از راهنمایی و پاسخگویی مراجعان دریغ نورزیده است. بسیاری از دوستان همراهش همچون غلامحسین یوسفی، عبدالحسین زرین‌کوب، ایرج افشار و منوچهر ستوده روی در نقاب خاک کشیده‌اند و این سرو سرسبز به عشق پاسداری از زبان فارسی و فرهنگ ایران همچنان استوار ایستاده است. دیر زیاد آن بزرگوار.
محمدعلی حضرتی‌ها


banner
َقزوین لینک
َپوشش زنده قزوین پرس
َشهروند خبرنگار
عضویت در قزوین پرس
حسین رحمانی
قاصدک24
مجله آنلاین گردشگری قزوین
چاپخانه آنلاین، سرویس آنلاین چاپ کتاب
موزه مردم شناسی حمام قجر
اینستاگرام قزوین پرس کانال تلگرام قزوین پرس آپارات قزوین پرس اپلیکیشن قزوین پرس